Erivan’da düzenlenen “Erivan Diyaloğu 2025” uluslararası forumuna katılan İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Said Hatibzade, “Ermenistan, İran için önemli bir ülkedir. Ermenistan’dan açık bir şekilde duymak istiyoruz ki, koridor olmayacak. Zengezur Koridoru İran için kabul edilemezdir,” ifadelerini kullandı.

S. Hatibzade, Zengezur Koridoru konusunda açıkça taraflı bir tutum sergileyerek bu projenin bölge için tehdit oluşturacağını iddia etti. Oysa İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Azerbaycan’a resmi ziyareti öncesi AzTV’ye verdiği röportajda Zengezur Koridoru hakkındaki düşüncelerini şu şekilde ifade etmişti: “İran tarafı, Ermenistan’ın Azerbaycan’a yol vermesinin onun uluslararası haklarını, toprak bütünlüğünü ihlal etmediği sürece sorun olmadığını düşünüyor.”

S. Hatibzade’nin “Ermenistan’dan duymak istiyorum ki, koridor olmayacak” ifadesi, Tahran’ın resmi söyleminin daha açık bir şekilde dile getirildiğini gösteriyor. İran zaten uzun zamandır Zengezur Koridoru meselesine, “koridor” kelimesiyle birlikte, ciddi bir stratejik ve jeopolitik tehdit olarak bakıyor. Başka bir ifadeyle, Tahran için bu proje yalnızca bir ulaşım altyapısı değil; İran’ın Ermenistan üzerinden Avrasya ve Avrupa ile bağlantı kurma imkanlarının zayıflaması ve bölgede Türkiye-Azerbaycan ittifakının güçlenmesi anlamına geliyor.

Pezeşkiyan’ın AzTV’ye verdiği röportajda seslendirdiği yumuşak tutum, Tahran’ın iki düzeyli söylem stratejisini ortaya koyuyor. Buna göre, Tahran Cumhurbaşkanı düzeyinde, Ermenistan’ın egemenliğine dokunulmadığı sürece koridora karşı olmadıklarını beyan ederek aslında uluslararası alanda İran’ın “yapıcı arabulucu” imajını korumaya çalışıyor.

Bana göre bu, İran’daki iç elit dengeleri içerisinde mevcut olan siyasi görüş çeşitliliğinin dış politikaya yansımasıdır. Örneğin birkaç gün önce “Azad İran” haber kanalı, İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu’na (SEPAH) dayanarak, İran’ın Azerbaycan’daki ofisinin yeniden faaliyete geçeceğini bildirdi. Kısa süre sonra bu bilgi APA tarafından yalanlandı.

İran toplumu ve siyasi eliti içerisinde farklı güç merkezleri bulunuyor: Cumhurbaşkanı, Dini Lider, SEPAH ve Dışişleri Bakanlığı farklı söylemlerle öne çıkabiliyor. Zaman zaman İran’daki sert kanat – özellikle SEPAH – bölge ülkeleriyle ilişkileri daha saldırgan bir çerçevede yeniden dizayn etmek isterken, cumhurbaşkanlığı ve diplomatik kanat bu yaklaşımı dengelemeye çalışıyor.

Mevcut aşamada İran-Azerbaycan ilişkileri diplomatik bir kalibrasyon süreci yaşıyor. Tahran’daki bazı çevreler Azerbaycan’ı bölgesel bir güç olarak tanımak istemiyor ve Ermenistan ile iş birliğini stratejik bir denge aracı olarak sürdürmeye çalışıyor. Öte yandan İran’ın ekonomik elitleri ve uluslararası ilişkilere açık kanadı, Azerbaycan’ın enerji ve transit projelerinde yer almak istiyor.

Azerbaycan’daki ofis meselesi ise bilinçli olarak dolaşıma sokulmuş bir test olabilir. Tahran’ın bu testle Azerbaycan kamuoyunun, medyasının ve resmi çevrelerinin tepkisini ölçmek istediği ihtimal dışı değil. Ancak nihayetinde Bakü’nün tepkisi sert oldu ve geri adım atmak zorunda kaldılar.

Zengezur Koridoru etrafında yaşananlar, Hamaney’in sözde Azerbaycan’da ofis açacağına dair yayılan ve yalanlanan haber, ayrıca İranlı yetkililerin çelişkili açıklamaları doğrudan ilişkili gelişmelerdir. Bunlar, İran’ın bölgede jeopolitik konumunu korumak amacıyla farklı yönlerde yürüttüğü stratejik oyunun parçalarıdır. Ancak bu oyun artık tek kutuplu değil. Azerbaycan, ulusal çıkarlarını temin etmek için hem diplomatik hem de ekonomik araçlarla güç dengesinde yeni gerçeklikler oluşturmaktadır. İran ise bu gerçeklikleri ya kabul etmeli ya da bölgesel izolasyon riskinin daha da derinleşmesiyle karşı karşıya kalacaktır.

Yazar: Siyaset Bilimci #Turan Rzayev

#ZengezurKoridoru #İranAzerbaycan #BölgeselGüçDengesi #TahranDiplomasisi #GüneyKafkasya #Ermenistanİranİlişkileri #TuranRzayev #JeopolitikAnaliz #SEPAH #İranDışPolitikası #AzerbaycanStratejisi #CumhurbaşkanıPezeşkiyan #YerevanDiyaloğu2025 #GüçMücadelesi #KoridorGerilimi #sallandık #altın #Zeynep Bastık #GenelAf #Arif Kocabıyık #Özlem Zengin #EşrefRüya #İstanbulunFethi #29Mayıs1453 #LeylaHayatAşkAdalet #Cole Palmer #Zeynep Bastık #Esenler #Malatyalı #Anayasa #Yusuf Güney #The Real One #Bahçeli #khklıyıdaekle #ERDOĞANLA DEVAM #bist #Hayırlı #Özgür Özel #Azerbaycan