Azerbaycan’ın gelişmesini ve dünya devletleri arasında söz sahibi olmasını her zaman en büyük arzularımdan biri olarak gördüm. Ancak ABD’nin Güney Kafkasya politikalarındaki son yaklaşımı, görünürde olumlu olsa da, bende bazı tereddütler uyandırıyor.
Biden döneminde belirsiz olan Washington’un Güney Kafkasya siyaseti, Trump döneminin “açık oyunları” ile kıyaslandığında daha net ve stratejik bir yön kazanıyor. Analistler Paul Goble ve Matthew Bryza, ABD–Azerbaycan ilişkilerinde yeni bir dönemin başladığını ve bu dönemin merkezinde Zengezur Koridoru (TRIPP) bulunduğunu vurguluyor. Bu koridor yalnızca enerji ve transit açısından değil, aynı zamanda bölgesel istikrar ve jeopolitik denge için de stratejik önem taşıyor.
Goble’ın vurguladığı gibi, Azerbaycan’ın petrol rezervleri, İran ile sınır konumu ve Orta Asya’ya açılan bir köprü rolü Washington için önemli stratejik faktörlerdir. Bryza ise bu projenin yalnızca ekonomik değil, siyasi ve güvenlik boyutlarıyla da kritik olduğunu belirtiyor. “Trump Yolu” olarak sunulan Zengezur Koridoru, bölgede barışın güçlendirilmesine katkı sağlayacak bir adım olarak değerlendiriliyor.
Tüm bu stratejik oyunların ortasında ise benim kişisel tereddütlerim var. “Avazın iyi gelir, okuduğun Kur’an olsa” misali, yaşananları tam olarak aklım almıyor. ABD’nin bu yaklaşımının Azerbaycan’a uzun vadede fayda sağlayacağına umut ediyorum, ancak aynı zamanda temkinli olmanın da gerekli olduğunu düşünüyorum.
Azerbaycan yalnızca enerji hatları ve transit imkanlarıyla değil, aynı zamanda ulusal birliği, kültürel ve dini çeşitliliğe saygısı ile de bölgede önemli bir rol oynuyor. Önceliğimiz açıktır: Ülkemizin çıkarları korunmalı, bölgesel liderlik ve dünya sahnesinde söz sahibi olma hedeflerimiz güvence altına alınmalıdır.
Ancak unutmamalıyız ki, ABD’nin ebedi dostu yoktur. Siyasette ebedi dostlar değil, sadece çıkar marakları vardır. Türkiye, Azerbaycan ve Pakistan dışında, hiçbir devletin ilişkilerinde garantili dostluğu yoktur. Amerika’nın düşman olduğu iki büyük ülke, Rusya ve İran’ın kulağının dibinde bu kadar ABD ile iyi ilişkiler yürütmenin hem avantajları hem de zararları olduğunu azıcık siyasetten anlayanlar bilir. Açıkça söylemek gerekirse, ABD ile Azerbaycan arasındaki yakınlaşmadan sonra Türk devletleri teşkilatının faaliyetlerindeki aktivitenin durduğu da gözlemlenmektedir.
Komşularla ilişkilerimiz, zaten bizi sevmeyen veya bizden nefret eden ülkelerle ilişkilerimizi daha da hassas bir hale getirebilir. Trump sonrası dönemde Amerika’daki ilişkilerin sonucunda neler yaşayacağımızı tahmin etmeden, iyimserliğe kapılmamalıyız. Avrupa’yı dahi sattığı belli olan bir ülkenin bir gün herkesi satacağı açıktır.
Belki de bu tereddütlerimde yanılıyorum. Ama her Azerbaycan vatandaşı gibi ben de ülkemizin geleceğini hem stratejik hem de milli çıkarlarımızın korunduğu bir ortamda görmek istiyorum.