Türk Dünyasının Son 30 Yılı: Mesafe ve Dönüşüm

Oktay Hacımusalı:
Ekber başkanım, yıllarca Dünya Genç Türk Yazarlar Birliği başkanlığını, daha sonra ise mütevelli heyeti başkanlığını yaptınız. Bu süre zarfında Türk dünyasının katettiği mesafeyi nasıl değerlendiriyorsunuz? Neler yapıldı, neler yapılıyor ve daha neler yapılabilir?

Ekber Goşalı:
Teşekkür ederim. Öncelikle şunu açıkça ifade etmek isterim: Türk dünyası son yirmi-otuz yılda tarihî bakımdan son derece önemli bir mesafe katetti.

Kimi zamanlar birbirini sadece isim olarak bilen, çoğu zaman gönülce yakın ama fiilen uzak düşmüş Türk toplulukları bugün artık daha fazla görüşüyor, konuşuyor, yazışıyor; ortak toplantılar yapıyor, ortak yayınlar çıkarıyor. Ortak alfabe, ortak terminoloji, ortak hafıza ve ortak gelecek üzerine düşünülüyor. Hele ki artık ortak Türk kurumlarımız mevcut.

Eskiden bu birlik fikri daha çok şairlerin, aydınların ve idealistlerin alanıydı. Bugün ise devletlerin gündeminde, üniversitelerin programlarında, sivil toplumun hedeflerinde ve gençliğin ufkunda yer alıyor. Bu son derece kıymetlidir.

Yapılanlar ve Yapılmakta Olanlar

Öncelikle zihinsel eşikler aşıldı. Kardeş halklar birbirini yeniden keşfetmeye başladı.

Kültür kurultayları, edebiyat buluşmaları, öğrenci değişimleri, ortak yayın projeleri, çeviri faaliyetleri, sanat festivalleri ve akademik iş birlikleri bu sürecin temelini oluşturdu. Ulaşım, iletişim ve dijital mecraların gelişmesi de bu yakınlaşmayı hızlandırdı.

Bugün artık sadece “kardeşiz” demekle yetinilmiyor; bu kardeşliğin altyapısı kuruluyor. Ortak alfabe çalışmaları, kültürel mirasın korunması, ortak medya dili oluşturma çabaları, gençlik platformları ve eğitim iş birlikleri bu yeni dönemin somut göstergeleridir.

Gelecek İçin Stratejik Adımlar

Bence asıl mesele şimdi başlıyor.

Duygusal söylemi kurumsal güce dönüştürmek zorundayız. Bunun için:

Ortak edebiyat antolojileri
Ortak tarih materyalleri
Dijital kütüphaneler
Gençlik kampları
Çeviri enstitüleri
Film ve belgesel fonları
mutlaka güçlendirilmelidir.

Birlik; okulda, kitapta, türküde, tiyatroda ve günlük hayatta kurulursa kalıcı olur.

Azerbaycan’ın Rolü: Medenî Tercüman

O.H.:
Bu süreçte Azerbaycan’ın konumunu nerede görüyorsunuz?

E.G.:
Azerbaycan, Türk dünyasının damarlarından biridir.

Sadece coğrafî olarak değil; tarih hafızası, dili, edebiyatı, devlet aklı ve direniş ruhuyla Türk dünyasının doğal merkezlerinden biridir.

Azerbaycan, Türkiye ile Türkistan arasında güçlü bir kültürel köprü rolü oynuyor. Hem Anadolu’ya yakın bir dil ve gönül dünyasına sahip, hem de Orta Asya ile tarihî bağlarını koruyor.

Bakü, rahatlıkla Türk dünyasının kültür başkentlerinden biri olarak düşünülebilir.

Özellikle Karabağ Zaferi’nden sonra Azerbaycan’ın moral ve siyasi ağırlığı daha da artmıştır. Artık sadece bir devlet değil; aynı zamanda bir medenî merkez ve ilham kaynağıdır.

Türk Töresi: Kimliğin Omurgası
O.H.:
Türk töresi bu süreçte nerede duruyor?

E.G.:
Türk töresi bu işin merkezidir.

Töre yalnızca folklor değildir; milletin ahlakî omurgasıdır.

Töre demek:

adalet
ölçü
saygı
sözünde durmak
yiğitlik
devlet ciddiyeti
demektir.

Dil konuşmayı sağlar, tarih hafıza verir; ama töre, bunların nasıl yaşanacağını belirler.

Bugün töreyi yeniden yorumlamak zorundayız: özü sabit, yorumu çağla gelişen bir medeniyet ilkesi olarak.

Çağdaş Dünya ve Türk Dünyası Fırsatı

O.H.:
Bugünün dünyasında nasıl bir yol izlenmeli?

E.G.:
Dünya değişiyor. Tek merkezli sistem çözülüyor.

Bu Türk dünyası için büyük fırsattır. Ama fırsat tek başına yeterli değildir.

Gerekenler:
Zihinsel birlik
Eğitim iş birlikleri
Medya ve dijital anlatı gücü
Gençliğe yatırım
Ekonomi–kültür entegrasyonu

Ayrıca artık sadece tepki veren değil, teklif sunan bir medeniyet olmalıyız.

Turan Fikri ve Gerçeklik

O.H.:
Türk yurtlarında Turan fikri gerçekten var mı?

E.G.:
Kesinlikle var.

Ama her yerde aynı kelimelerle ifade edilmeyebilir.

Bu bilinç:
bir türküde
bir destanda
bir isimde
bir mezar taşında
yaşar.

Ortaklık her zaman sloganla görünmez; bazen derin bir kültürel sezgi olarak var olur.

Birlik Nasıl Güçlendirilir?

O.H.:
Bu bilinci daha görünür kılmak için ne yapılmalı?

E.G.:
Hamaseti bilgiyle, duyguyu emekle desteklemeliyiz.

Ortak medya projeleri
film ve belgeseller
çeviri çalışmaları
gençlik buluşmaları
öğrenci değişimleri
arttırılmalı.

En önemlisi:
İnsan ilişkileri kurulmalı

Birbirini tanıyan gençler arasında önyargı barınamaz.

Türk Dünyası Bir Ailedir

Türk dünyasının birliği bir blok oluşturmak için değil;
gönüllerin birleşmesi içindir.

Bizim işimiz slogan büyütmek değil, ufuk büyütmektir.

Ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı
İlham Aliyev’in dediği gibi:
“Türk Devletleri Teşkilatı bizim için temel uluslararası organizasyondur. Çünkü o bizim ailemizdir. Bizim başka ailemiz yoktur. Türk dünyası bizim ailemizdir.”

TANRI TÜRKÜ KORUSUN VE YÜCELTSİN!

TÜMER.ORG