Kuzey-Güney uluslararası ulaşım koridorunun önemli bir bölümü olan Reşt-Astara demiryolu hattının inşası uygulama aşamasına giriyor.

İranlı yetkililer, bu güzergahta inşaat çalışmalarının başlaması için gerekli olan 34 kilometrelik demiryolu bölümünün satın alındığını duyurdu. Bu olay, Rusya, İran ve Hindistan'ı birbirine bağlayan multimodal güzergahın en önemli unsurlarından birinin ilerlemesini simgeliyor.

Bununla birlikte, Kuzey-Güney Ulaştırma Koridoru'nun batı kesiminin geleceği ve Rusya ile İran arasında ekonomik işbirliğinin geliştirilmesine yönelik diğer projelerin, özellikle de doğalgaz boru hattının inşasının hayata geçirilmesi, doğrudan Rusya-Azerbaycan ilişkilerinin durumuna bağlıdır. Azerbaycan, Güney Kafkasya'dan geçen güzergahların sürdürülebilirliğinin sağlanmasında kilit rol oynamaktadır.

Ekonomi gayet iyi gidiyor

Yayımlanan verilere göre, Rusya ile Azerbaycan arasındaki ticaret cirosu Ocak-Ağustos 2025 döneminde %13,5 artarak 3,34 milyar dolara ulaştı. Azerbaycan'ın Rusya'ya ihracatı %6,7 artarak 818 milyon dolara, Rusya'nın Azerbaycan'a ithalatı ise yaklaşık %16 artarak 2,5 milyar dolara ulaştı.

Tüm bu rakamlar, iki ülke arasındaki siyasi ilişkilerdeki belirgin zorluklara rağmen, Azerbaycan ile Rusya arasındaki aktif ekonomik ilişkilerin devam ettiğini göstermektedir.

Aynı zamanda şu soru ortaya çıkıyor: İkili gündemin kilit alanlarında siyasi ve ticari iş birliğinin sistematik olarak zayıflaması ortamında dış ekonomik faaliyetleri artırmak mümkün müdür? Bu bağlamda, Rusya-Azerbaycan ilişkilerindeki mevcut krize ilişkin mevcut yorumların incelenmesi gerekmektedir.

Kriz, esas olarak her iki tarafın dış politika baskısı altındaki taktiksel tercihlerini yansıtıyor. 2025 yılına kadar Rusya ve Azerbaycan arasındaki ilişkiler neredeyse standart bir modele göre gelişti. Ancak mevcut jeopolitik yapılanmada Moskova ile Bakü arasında en üst siyasi düzeyde ilişkilerin soğuması söz konusu.

Etkileşimdeki ton değişikliğinin biçimsel nedeni, bazı uzmanlara göre yeni formata geçişi hızlandıran AZAL havayolu uçağının düşmesiydi. Bakü açısından ilişkilerdeki bu duraklama, Washington ile on yıldan fazla süredir yürütülmeyen stratejik diyaloğun yeniden başlatılması için fırsatlar yaratıyor.

Bu mantık çerçevesinde Azerbaycan-Rusya ilişkilerindeki kriz, bazı alanların yeniden formatlanmasıyla birlikte gelse de ekonomik bağların reddedilmesi anlamına gelmiyor. Ticaret akışı sürdürülüyor, ancak elit düzey de dahil olmak üzere siyasi temaslar geçici olarak "yavaş diyalog" moduna geçiriliyor.

Bu senaryonun mantığında kriz, zorunlu ama tamamen kontrol edilebilir bir aşama olarak görülüyor ve çıkışta önceki koordinasyon düzeyine geri dönülebiliyor. Bu yaklaşım zaman maliyeti anlamına geliyor ama ikili işbirliğinin stratejik değerini sorgulamıyor.

Azerbaycan yavaş yavaş Rusya'nın etkisinden çıkıyor

Azerbaycan, çok vektörlü bir yaklaşımı vurgulayarak ve çeşitli ortaklarla (Türkiye, AB ülkeleri, Çin ve ABD) etkileşim yoğunluğunu aynı seviyeye getirerek Moskova'nın etkisinden kurtulmaya çalışıyor.

Rusya'nın uçak kazasından dolayı özür dilemesi ve olası tazminat ödemesi, Bakü'nün temel ilkelerini değiştirmeyecektir. Azerbaycan, artan egemenliği göz önüne alındığında, güvenlik, enerji ve ticaret gibi alanlar da dahil olmak üzere Rusya'ya olan bağımlılığını en aza indirmeyi hedeflemektedir.

Enerji ticaretinden paralel ithalata kadar geniş bir yelpazeyi kapsayan gayriresmî "elit diyalog" başta olmak üzere yerleşik etkileşim mekanizmaları ortadan kaldırılıyor. İnsani yardım gündemi de gözden geçiriliyor.

Rus tarafında da benzer bir süreç gözlemleniyor. İkili gündemdeki rollerin açıkça yeniden dağıtıldığı ve Bakü'nün tepkisine bakılmaksızın, önceki etkileşim mekanizmalarının birçoğunun reddedildiği görülüyor.

Rusya-Azerbaycan ilişkilerindeki dönüşümün derinliğini ve yönünü değerlendirmemize yardımcı olacak bir dizi yeni karara, diplomatik adıma ve ekonomik sinyale tanık olacağımız açıktır.

KURBAN VAHİDOV. Araşdırmaçı-yazar

#FreePalestine #Gazze #Gazze’ye 
#HayırlıCumalar #FBvOGCN #NAZIsrael #Filistin #DoguTurkistan #Taylor #Liverpool #İran #Mossad #Putin #Gaza