Çin, II. Dünya Savaşı'nın sonunu kutlamak için Pekin'deki askeri geçit törenini, çoğu stratejik öneme sahip yeni silah sistemlerini sergilemek için kullandı. Çin'in dış politika hedefleri genellikle Tayvan üzerinde kontrol kurmaya ve Güneydoğu Asya'ya hakim olmaya odaklıdır. Çin'in geçit töreninde sergilediği silahlar, ABD ile küresel bir çatışmadaki büyük hedeflerinin daha belirgin bir göstergesidir.

Yorumcuların, Çin'in artan askeri gücünün bu göstergesinde dikkat çektiği birkaç husus var.

İlk olarak, sadece 20 yıl önce tamamen Rus askeri teknolojisine bağımlı olan Çin'in, kendi yüksek teknolojili silahlarını ne kadar hızlı geliştirebildiği. Bu bağımsızlık, savaş durumunda güçlü bir ekonomik platform sağlayabilir.

İkincisi, yeni silahlara ek olarak, geçit töreninin "ayak" bölümünde ilk kez uzay, siber ve bilgi güçleri yer aldı. Son ikisi 2024'te tanıtıldı.

Ortaya çıkışları, Çin'in silahlı kuvvetlerini, son on yılın sonunda Amerika Birleşik Devletleri'nde geliştirilen çok alanlı harekâtlar konseptine uygun olarak inşa ettiğini gösteriyor. Bu, çeşitli ülkeler tarafından farklı derecelerde benimsenen en modern askeri teoridir.

"Çok alanlı harekât" konseptinin özü, silahlı kuvvetlerin yalnızca karada, denizde ve havada değil, aynı zamanda siber uzayda ve uzayda da birden fazla "alan"da eş zamanlı ve koordineli bir şekilde faaliyet göstermesidir. Tüm bunlar tek bir operasyonel komuta altında, yakın iletişim halinde ve yoğun ve sürekli bilgi alışverişiyle gerçekleşir.

Çin savaşa hazır bir ordu kurabilir mi?

Singapur'daki Nanyang Teknoloji Üniversitesi'nden askeri uzman Michael Ruska basına yaptığı açıklamada, "Buradaki güç, yukarıdan aşağıya siyasi yetkidir: Çin sistemi, uzay, siber ve bilgi savaş yeteneklerini komuta yapılarına entegre ederek büyük ölçekli yapısal reformları hızla uygulayabilir" dedi.

Ancak birçok uzmanın da belirttiği gibi geçit töreninde yeni silahların sergilenmesi, Çin Halk Cumhuriyeti silahlı kuvvetlerinin yüksek muharebe hazırlığı anlamına gelmiyor.

Mick Ryan, X-net hesabından yaptığı açıklamada, "Silahların ve platformların çoğu tamamen yeni değildi, ancak genel olarak tüm kara, hava ve deniz platformları Batılı askeri örgütlerin hizmetinde olanlardan daha moderndi. Ancak 'daha yeni' her zaman 'daha iyi' anlamına gelmez. Batı askeri teçhizatının çoğu Irak, Ukrayna ve başka yerlerde test edilmiş olsa da, yeni Çin sistemlerinin hiçbiri test edilmedi," diye yazdı.

Dolayısıyla Pekin'deki geçit töreni Çin Halk Kurtuluş Ordusu'nun düzeyini göstermekten çok, Çin'in silahlı kuvvetlerini inşa etme çabalarının ve PLA'nın hangi yönde geliştiğinin bir göstergesidir.

Bu alanlar büyük ölçüde Batılı ülkeler tarafından belirlenmişti. Bazılarında ise Amerikan savunma şirketleri önemli ilerlemeler kaydetti. İnsansız hava araçları, savaş uçakları ve diğer sistemlerde durum böyle. Bu gelişmelerdeki ilerleme, kısmen büyük geçit törenleri geleneğinin olmaması nedeniyle her zaman gözle görülür olmayabilir.

Geçit töreninde neler gösterildi?

Çin, stratejik nükleer gücünü artıracak çeşitli füzelerini tanıttı. Bunlar arasında, mobil platformda (Rus Yars füzeleriyle aynı sınıfta) yeni bir katı yakıtlı balistik füze olan Dongfeng-61 de yer alıyor.

Dongfeng-5C sıvı yakıtlı kıtalararası balistik füzesinin (ICBM) yeni bir versiyonu da tanıtıldı. Bu füze, 1970'lerden beri hizmette olan Dongfeng-5 füzesinin büyük bir modernizasyonunun ürünü. DF-5C, 12'ye kadar savaş başlığı taşıyabiliyor, ancak yalnızca bir silodan fırlatılabiliyor. Bu füze, Sovyet R-36M (NATO kod adı Satan) veya geliştirilmesi henüz tamamlanmamış yeni Rus Sarmat füzesiyle karşılaştırılabilir.

Ayrıca geçit töreninde, çalışma prensibi Rus Kinzhal'a benzeyen ancak daha büyük olan yeni JL-1 havadan fırlatılan balistik füze ve denizaltılardan fırlatılan JL-3 de sergilendi.

Dongfeng-61 - mobil platformda yeni bir katı yakıtlı balistik füze

Geçit töreninde sergilenen bu ve diğer balistik füzeler, Çin'in nükleer üçlüsünün tamamını modernize etmeye ve nükleer caydırıcılık duruşunu güçlendirmeye büyük yatırım yaptığını gösteriyor. Çin, Amerika Birleşik Devletleri, Hindistan ve Rusya da dahil olmak üzere birçok ülkeyle caydırıcılık ilişkisini sürdürüyor.

Ayrıca Çin, çeşitli sınıflardaki en yeni gemi savar füzelerini de sergiledi: YJ-19, YJ-20, YJ-21 ve ilk kez tanıtılan YJ-17. Bu füzeler, özellikle hipersonik olanlar, Amerika Birleşik Devletleri'ne denizde karşı koymak için bir araç.

Çin Donanması, ABD Donanması'ndan daha büyük olmasına rağmen, ABD Donanması'nın büyük, derin deniz gemilerinden yoksundur. Çin Donanması, öncelikli olarak Çin kıyılarına yakın Asya-Pasifik bölgesinde ABD ile çatışmaya odaklandığından, kıyıya konuşlu gemi savar füzeleri Çin'in deniz gücünün önemli bir bileşenidir.

Tanklar, lazerler ve köpekler

AJX002 insansız su altı aracı, geçit töreninde ilk kez tanıtıldı. Hakkında çok az şey biliniyor, ancak dış özelliklerine dayanarak uzmanlar, tahrik sisteminin nükleer olabileceğini öne sürüyor.

Bu insansız su altı aracının amacı da belirsiz. En yakın Rus muadili olan Poseidon, nükleer torpido modunda saldırılar gerçekleştirmek üzere geliştiriliyor. Çin aracı için ise durum kesin değil.

Ancak, nükleer tahrik sistemiyle donatılmış olduğu varsayımı doğrulanırsa, böyle bir su altı İHA'sının menzili sınırsız kabul edilebilir.

Sualtı aracı AJX002

Uzmanların özellikle dikkatini çeken bir diğer silah ise HQ-29 uzun menzilli hava savunma füze sistemi. İddia edilen performans özellikleri o kadar etkileyici ki, uydu savar sistemi olarak anılıyor.

ABD, Hindistan, Rusya ve Çin olmak üzere dört ülke bu tür sistemleri aktif olarak geliştiriyor. Uluslararası kamuoyu, bir uydunun imhasının yörüngede enkaz bırakabileceği ve bu durumun insanlı olanlar da dahil olmak üzere yörünge araçları için tehlike oluşturabileceği düşüncesiyle, bu sistemler hakkındaki görüşler karışık.

Yeni Çin ZTZ-201 tankı ve bu tanka dayalı bir piyade muharebe aracı geçit töreninde tanıtıldı. Bu, küresel tank tasarımında yeni bir yönü temsil ediyor: Yeni tanklar evrimleştikçe ağırlık kazanırken, yeni Çin tankı 40 tondan daha hafif. M1 Abrams'ın en son modifikasyonu 65 tonun üzerindeyken, Rus T-14 Armata 55 ton ağırlığında. Uzmanlar, Çin ZTZ-201'in teknolojik olarak daha gelişmiş olduğuna ve korumasının insansız hava araçları gibi yeni tehditlere karşı tasarlanmış olduğuna inanıyor.

Çin'in bir diğer yeni askeri geliştirmesi olan LY-1 mobil lazer, küçük insansız hava araçlarından ziyade füzeler gibi büyük hedeflerle mücadele etmek üzere tasarlanmış olması muhtemel.

Lazer hava savunma sistemleri, hava savunmasının "ekonomik" sorununu çözme potansiyeline sahip oldukları için en umut verici alanlardan biridir.

Lazer, geliştirilmesi veya üretilmesi oldukça pahalı bir silah olmasına rağmen, çalıştırılması nispeten ucuzdur; ateşlenmesi çok az maliyetlidir.

Çin, savaş uçağı eskort İHA'ları ve hava üstünlüğü İHA'ları da dahil olmak üzere birçok yeni insansız hava aracını tanıttı. Bu yeni sistemler aynı zamanda "sadık kanat adamı" olarak adlandırılan yeni bir konsepti de temsil ediyor.

Savaş uçaklarına eşlik etmek ve kabiliyetlerini artırmak üzere tasarlanan avcı tipi insansız hava araçları, ilave silah taşıyabilecek, hava sahasını gözetleyebilecek, elektronik harp yapabilecek ve genel olarak eşlik ettikleri insanlı uçakları koruyabilecek.

Son olarak, egzotik görünümüyle dikkat çeken yeni ürünlerden biri de kurt robot. Bu çok amaçlı hayvan benzeri cihaz, savaş alanında askerlere yardımcı olmak, malzeme taşımak, keşif yapmak  için tasarlandı.

KURBAN VAHİDOV. Araşdırmaçı-yazar

#DünyaLideriErdoğan #KüreselLiderErdoğan #Sisi #İsrael #XAUUSD #İETT #HakanTosunaNeOldu #Trump #Berke #Meloni #2010KPSS #HaksızlığaMuhalefet #Aleykümselam #Netanyahu #SabrımızTükendi #AymanOdeh #Cenk #Macron #Pakistan #Mısir'da #Venezuella #Kerem #Berke