• BIST 100

    15954,59%-0,83
  • DOLAR

    44,16% 0,05
  • EURO

    50,74% -0,04
  • GRAM ALTIN

    7135,34% 0,37
  • Ç. ALTIN

    11534,35% 0,00

Hayat ve Ölüm Çizgisinde: Senuber Saralı’nın Tanıklığında 1988 Gerçekleri

Senuber Saralı… 1988 yılına kadar Ermenistan’da doğup büyümüş bir Türk. 37 yıldır vatan hasretiyle yaşayan, orada gördüğü bütün dehşetleri dünyaya duyurmaya çalışan cesur bir kadın.

26.11.2025 20:45:00 0
Hayat ve Ölüm Çizgisinde: Senuber Saralı’nın Tanıklığında 1988 Gerçekleri

 Bugün kaleme aldığı kitaplarında, makalelerinde ve konuşmalarında, hem kendi yaşadıklarını hem de halkının maruz kaldığı zulmü anlatmayı bir görev bilmektedir. Onun kalemi, unutturulmak istenen tarihin susan sesi oldu.

1988 yılının 5 Aralık sabahı, henüz gün ışımadan, binlerce Azerbaycan Türkü gibi Senuber hanımın ailesi de Kazak bölgesindeki bir mülteci kampına ulaşmıştı. O gün özgürlüğün ilk nefesi alınmıştı ama geride bıraktıkları acıların sadece başlangıç olduğunu kimse bilmiyordu.

Rusça bilen bir mülteci olarak, iki gün boyunca KGB görevlilerine Ermenistan’da Azerbaycanlılara karşı işlenen cinayetleri tercüme eden Senuber Saralı, o günlerin tanığı değil, aynı zamanda kayıtçısı oldu. Yüzlerce şahitlik dinledi, her cümleyi titreyen bir kalp ve kanayan bir hafızayla yazıya aktardı. Fakat o zamanlar bu bilgiler hem Sovyet yönetimi hem de dünya kamuoyu tarafından sistemli şekilde gizlendi.

7 Aralık: Felaket ve Saldırılar Aynı Gün Yaşandı

7 Aralık sabahı saat 10.00’da Hamamlı (Spitak) yönündeki hareketlilik durdu. 11.30’da aşırı milliyetçi grupların Sarallı, Kursalı ve diğer Azerbaycan köylerine saldırı hazırlığında olduğu anlaşıldı. İlk kurşunlar sıkıldı, evler ateşe verildi, yollar tutuldu.

Fakat tam bu sırada bölgede 12 şiddetinde bir deprem meydana geldi. Deprem, saldırganları da vurdu ancak Ermenistan yönetimi gerçeği sakladı: Deprem sırasında köylere yapılan saldırılarda ölen Azerbaycanlı sivillerin ve Rus askerlerinin sayısı hiçbir zaman dünya ile paylaşılmadı.

200 ailelik köylerde 30 kişi Kurgalı’da, 5 kişi Sarallı’da, 3 kişi Geydallı’da öldü. Arçut ve Daşkörpü’de bebekler dahi hayatını kaybetti. Onlarca yaralı günlerce aç ve susuz bırakıldı.

Dünya Ermenilere Koştu, Türkler Yalnız Bırakıldı

Deprem için dünya seferber oldu; fakat Ermenistan’daki Azerbaycan Türkleri yok sayıldı. Yalnızca genç gazeteci Musa Mercanlı 1990’da yayınladığı makale ile ilk kez ölen Azerbaycanlıların isimlerini duyurdu.

Azerbaycanlı köylüler soğukta cenazelerini bile gömemedi, hastalık ve açlıkla mücadele etti. Sovyet yetkilileri ise köylere gelmedi, kimse yardım elini uzatmadı.

 

Duvarlara Gömülen Çocuklar: Gizlenen Katliam

Depremden sonra Hamamlı bölgesinde yapılan kazılarda, duvarlara diri diri gömülmüş çocuk cesetleri bulundu. Sovyet Başsavcı Yardımcısı Andreev bu vahşeti hafifletmek istercesine “30 değil, 23 çocuktu” dedi. Rakamlara sığınarak insanlık suçunu örtmeye çalışan bu açıklama, yaşanan katliamın acısını hafifletmedi.

Kurtuluş Umudunu da Vurdular: Uçak Olayı

28 Kasım 1988’de, depremden iki gün önce Erivan havaalanında, Azerbaycanlı mültecileri taşıyacak askeri uçağın mürettebatı Ermeni radikaller tarafından öldürüldü. İnsanların tek kaçış yolu ellerinden alındı.

 

Bir diğer kurtuluş uçağı aşırı yük nedeniyle kalkışta düştü ve onlarca Azerbaycan Türkü hayatını kaybetti.

Tarih, Bu Acıya Ne Zaman İsim Verecek?

Senuber Saralı’nın tanıklıkları, sadece bireysel bir hatırat değil; yıllarca saklanan, gizlenen bir insanlık suçunun belgeleridir. Onun kalemi, bir milletin uğradığı zulmü dünya duymayınca bile yazmaya devam etti.

Bu yüzden bugün şu soru hâlâ cevap bekliyor:

Dünya, bu gerçekleri ne zaman duyacak?
Bu halkın çektikleri ne zaman kabul edilecek?
Bu acılar ne zaman adını bulacak: SOYKIRIM.

NİGAR ÖGEDAY

Haber Editörü

NİGAR ÖGEDAY

Laricani’den İslam Dünyasına Sert Mektup: “Safınız Neresi, Bu Nasıl Müslümanlık?”

İran'dan ABD’ye: “Hürmüz'e girmek İstiyorsanız Tabutları Hazırlayın”

İran Devrim Muhafızları: “Kullandığımız füzeler eski, henüz yenilerini kullanmadık”

İran’dan Körfez ülkelerine sert uyarı: “ABD sizi koruyamaz”

CNN: "USS Abraham Lincoln’ün Amerikan ordusunun itibarı açısından Vietnam Savaşı’ndan bu yana en büyük darbe

Türkiye İlber Ortaylı Hocası'na Veda Ediyor; Vasiyeti Yerine Getirildi

Suriye Türkmen Meclisi 7. Kurultayını Tamamladı

Dışisleri Bakanı Hakan FİDAN: “Savaşın Bölgeye Yayılmasını Endişeyle Takip Ediyoruz”

ABD’li gazeteci Tucker Carlson: İsrail, ABD'yi Savaşa sokuyorsa " Ne ABD Ne de Başkan Sandığımız Kadar Özgür Değil”

Ne kadar karartsa da ABD ve İsrail Ağır Zayiatlarını Artık Saklayamıyor: 9 Bin Hasar Kaydı; 3 Bin Yaralı

Kuzey Kore Devlet Televizyonu’ndan Şok İddia: Netanyahu’nun Kardeşi ve 6 Üst Düzey General Öldürüldü

Tarihçi İlber Ortaylı Fatih Camii Haziresi’ne Defnedilecek

Zengezur Özgürlük Harekatı Başsağlığı Mesajı Yayınladı

Tarihçi Prof. Dr. İlber Ortaylı Hayatını Kaybetti

İran’dan Ateşlenen Füze Türk Hava Sahasında İmha Edildi

Tokat Niksar’da 5,5 Büyüklüğünde Deprem: Çevre İllerde de Hissedildi

ABD’de Sinagoga Silahlı Saldırı: Polisle Çatışma Yaşandı

Bahçeli’den ABD–İsrail Uyarısı: “Her Senaryoya Hazırlıklı Olmalıyız”

İran’dan Sert Mesaj: Hamaney’den ABD Üsleri ve Hürmüz Boğazı İçin Açık Tehdit

Tel Aviv Yıkılıyor; Hürmüz Alev Alev!

Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan Net Mesaj: “Toprağımıza Göz Dikene Hodri Meydan”

İran’da “Terör İttifakı” İddiası: PJAK ve Bazı Kürt Örgütlerinin Güney Azerbaycan Planı

Zengezur Özgürlük Harekatı Basın Açıklaması Yayınladı

Dr. Şehla ASLAN-Alfabe, Kimlik ve Tarihin Sessiz Tanıkları: “1926” Belgeseli Ne Anlatıyor?

İran’dan Savaşın Bitmesi İçin Üç Şart: “Haklarımız Tanınmalı ve Tazminat Ödenmeli"

Ergin Ataman: “Fenerbahçe’den Sonra Avrupa’nın En Başarılı Kulübüyüz”

Avrupa’dan İsrail ve ABD’ye Peş Peşe Mesajlar: Diplomatik Gerilim ve Sert Tepkiler

İran’da Yaralanan Türk TIR Şoförü Hüseyin Fırat Hayatını Kaybetti

İran’ın Yeni Dini Lideri Mücteba Hamaney ABD-İsrail Saldırısında Yaralandı

İran: “Kesintisiz Saldırı Dönemine Geçiyoruz”

Yükleniyor

loading
Haberi Sesli Oku

Erbil'de kapalı kapılar ardında Mazlum Abdi'ye sert tepki

Bu ülke havaya uçacak – Trump

Türk Dünyası Teşkilatı Beyan yayınladı

20 Ocak - Ulusal Gurur ve Kahramanlık Tarihimiz

Dün Erbil'de görüşülen Barrak planı

İran'daki karışıklıklar: Reuters 2.000 ölü bildirdi

İran - protestolar ve Azerbaycan

Yekaterinburg Belediyesi, aslen Azerbaycan türkü olan bir aileye verilen hediyeler nedeniyle eleştiriliyor

İsrail, “Demir Vuruş Operasyonu” adı verilen yeni bir askeri operasyona onay verdi.

Venezuela Devlet Başkanı nasıl tutuklandı?

Karabağ - ABD ve Sovyetler Birliği/Rusya işbirliği

Rusya, Bağımsız Devletler Topluluğu ülkelerinin bağımsızlığını reddediyor

Kürtler, yaklaşık 10 yıldır kontrol ettikleri Tabka'yı 10 saat içinde kaybettiler.

İran'a yönelik saldırı hazırlıkları başladı

Orban AB'den ayrılmayacağız; AB kendi kendine çökecek

New York Times: Trump'ın tehditlerinin ardından İranlı yetkililer acil bir toplantı düzenledi, protestolar ise devam ediyor.

İran'da hükümet karşıtı protestolarda ölenlerin sayısı artıyor

ABD, Venezuela'yı yönetecek – Trump

ABD, Venezuela Askeri Üslerine Saldırı Başlattı

Venezuela'nın başkentinde bir dizi patlama meydana geldi

التركمان في سوريا- الجذور التاريخية، والدور الوطني، والنضال القومي في بناء الدولة السورية التركمان في سورية

التركمان السوريون: صخرة الوطن وأصيل نضاله

İran, İşgal Altındaki Güney Azerbaycan’da Urmiye Gölü’nü Kasten Kurutuyor

Antalya’da Dünya Azerbaycanlılarının Tarihi Birliği

Suriye'de Müslüman yönetimine karşı isyan edenler kimlerdir? - Tural Irfan yazıyor

Talat Paşa’yı Saygıyla Anıyoruz

Tenzile Rüstemhanlı, İlber Ortaylı ile Görüştü Milletvekili Tenzile Rüstemhanlı,

Antik Roma'nın kurucuları olan Latinler, devlet kurma bilgisinin hemen tamamını, alfabeyi (ki biz onu Latince olarak biliyoruz), kültürü, bilimi, ekonomik yönetimi vb. Etrüsklerden almışlardır.

Yekaterinburg'da Azerbaycanlı bir öğretmene iftira atılmaya çalışıldı

Hayvanat Bahçesinde

Milli Eğitim Bakanı Tekin’den İngilizce eğitimine eleştiri: “Gramer ezberiyle dil öğrenilmez”

Minik Öğrencilerden Yerel Yönetime Anlamlı Ziyaret

Yuri Romanov'un "Ben Savaşı Çekiyorum... Hayatta Kalma Okulu" Kitabı Türkçeye Kazandırıldı

Demir Kırat: Rumeli’de Son Nöbet – Osmanlı’nın Balkanlardaki Son Direnişi

LİG TABLOSU

Takım O G M B Av P
1.GALATASARAY A.Ş. 26 20 2 4 44 64
2.FENERBAHÇE A.Ş. 26 16 1 9 30 57
3.TRABZONSPOR A.Ş. 26 17 3 6 23 57
4.BEŞİKTAŞ A.Ş. 26 14 5 7 17 49
5.GÖZTEPE A.Ş. 26 11 5 10 10 43
6.RAMS BAŞAKŞEHİR FUTBOL KULÜBÜ 26 12 8 6 14 42
7.SAMSUNSPOR A.Ş. 26 8 7 11 -2 35
8.KOCAELİSPOR 26 9 11 6 -4 33
9.GAZİANTEP FUTBOL KULÜBÜ A.Ş. 26 8 9 9 -7 33
10.ÇAYKUR RİZESPOR A.Ş. 26 7 10 9 -4 30
11.CORENDON ALANYASPOR 26 5 8 13 -4 28
12.TÜMOSAN KONYASPOR 26 6 11 9 -9 27
13.NATURA DÜNYASI GENÇLERBİRLİĞİ 26 6 13 7 -8 25
14.KASIMPAŞA A.Ş. 26 5 12 9 -14 24
15.HESAP.COM ANTALYASPOR 26 6 14 6 -18 24
16.İKAS EYÜPSPOR 26 5 14 7 -18 22
17.ZECORNER KAYSERİSPOR 26 3 12 11 -28 20
18.MISIRLI.COM.TR FATİH KARAGÜMRÜK 26 4 17 5 -22 17

YAZARLAR