Dört oturumda gerçekleştirilen çalıştayda, aşağıdaki başlıklar altında tartışmalar yürütülmüş ve şu sonuçlara ulaşılmıştır.

1. Çalıştayda, tarihte kadim bir Türk yurdu olan Afganistan coğrafyasının, bugün Afganistan Türklerinin sadece kuzey bölgesi ile sınırlı bir alana hapsedilme algı ve teşebbüsleri tarihsel realitelere uygun olmadığı görülmüştür. Bugün ısrarla Afganistan’da Türk coğrafyası olarak sayılmayan bölgelerinde yaşayan Türklerin, müstevliler tarafından bilinçli ve planlı olarak dillerinden ve kültürlerinden uzaklaştırılarak asimile edildikleri vurgulanmıştır. 
2. Özellikle Afganistan’ın kuzeyinde yoğun olarak yaşayan yaklaşık 12 milyon Türk’ün tarihsel ve kültürel bağlamda “Güney Türkistanlılar” olarak tanımlanması gerektiği vurgulanmıştır. Bölgenin, tarihsel olarak Ulu Türkistan’ın güney kısmı olduğu belirtilmiş ve 20. yüzyıl başlarına kadar “Türkistan” olarak anılan bu coğrafyanın, bilinçli bir şekilde “Kuzey Afganistan” veya “Safahat-ı Şimal” gibi isimlerle anılmaya başlandığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda, bölgenin “Güney Türkistan” olarak adlandırılması ve bu tanımlamanın kamuoyu ile bilim dünyasında kullanılması benimsenmiştir.

3. Bu isimlendirme, bölgedeki Türklerin kimlik ve kültür bütünlüğünü koruma amacı taşımaktadır. Çalıştayda, Taliban yönetiminin Afganistan’da uyguladığı politikaların, özellikle Türk halkının dil, tarih ve coğrafi kimliğini yok saydığına dikkat çekilmiştir. 
4. Afganistan Türklerinin kendi ana dillerinde konuşma, eğitim alma haklarının sağlanması, bu amaçla Özbekçe ve Türkmence gibi Türk lehçelerinin, mahalli ve bölgesel bir dil statüsünden çıkılarak Afganistan devletinin resmi dilleri arasında yer alması ve bunun, insan hakları çerçevesinde anayasayla garanti altına alınması talep edilmektedir. 
5. Güney Türkistan’daki okullarda, resmi dilin yanında ana dilde eğitim hakkının tanınması anayasal hak olarak garanti altına alınması istenmektedir.

6. Mevlâna, Sultan Sencer ve Sultan Hüseyin Baykara gibi Türk tarihinin önemli figürlerinin, Belh, Herat, Bamyan, Badahşan, Tahhar, Kunduz, Kabil gibi kadim Türk şehirlerinin tarihi dokusu, kültürel yapısı ve hafızasının korunması için önemli adımlar atılması gerektiği ifade edilmiştir. Bölgedeki demografik yapının, özellikle Pakistan ve Güney-Güneydoğu Asya’dan yönlendirilen göçlerle kasıtlı olarak değiştirildiği belirtilmiş; bu durumun Türkistan’ın kültürel ve demografik yapısına ciddi bir tehdit oluşturduğu değerlendirilmiştir. Bu sorunun çözümü için Türkiye Cumhuriyeti Devleti, Türk Devletleri Teşkilatı ve uluslararası toplumun aktif müdahalesinin gerekli olduğu vurgulanmıştır. Ayrıca, Gazneli, Selçuklu, Timurlu ve Babürlü gibi büyük Türk devletlerinin yurdu olan Türkistan’ın kültürel mirasının korunması amacıyla dijital arşiv projeleri başlatılması ve UNESCO ile ortak kültürel miras projeleri geliştirilmesi önerilmiştir. 
7. Türkçe şehir isimlerinin, yer adlarının korunması, yaygınlaştırılması için tabelalar, yayınlar ve haritalar hazırlanması ve bunların, STK’ler ve İnsan Hakları Örgütleri yoluyla gündeme getirip desteklenmesi önerilmektedir. 

8. Afganistan Türkleri arasında birlik ve kardeşlik bağlarını güçlendirmek, milli şuur ve millet olma ülküsünü uyandırmak için tarih bilincini geliştirici yayın, çalışma ve programların yapılması ve desteklenmesi tavsiye edilmektedir.
9. Çalıştayda, Güney Türkistan’da ekonomik kalkınmanın desteklenmesi için mikro finans projeleri, tarım ve küçük ölçekli sanayi girişimleri ile Türkiye ve bölge ülkeleriyle ortak ticaret ağlarının kurulması gerektiği üzerinde durulmuştur. Yerel halkın istihdam olanaklarının artırılması, ekonomik istikrarın sağlanması için gerekli plan ve projelerin yerel halkların yararına olacak şekilde olması gerekli görülmüştür. 

10. Bunun yanı sıra, Taliban yönetiminin kadınlara ve kız çocuklarına yönelik kısıtlayıcı politikaları sert bir şekilde eleştirilmiş; kadınların eğitim, çalışma ve kamusal alanda var olma haklarının engellenmesinin sosyal, ekonomik ve psikolojik mağduriyetlere yol açtığı belirtilmiştir. Kız çocuklarının ortaokul, lise ve üniversite eğitimine erişiminin yasaklanması, kadınların meslek gruplarından dışlanması ve seyahat özgürlüklerinin kısıtlanması gibi uygulamalara karşı uluslararası toplumun baskı oluşturması, İslam dünyasından kadın haklarını destekleyen dini otoritelerin seslerini yükseltmesi ve yerel sivil toplum kuruluşlarının güçlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Kısa vadeli bir çözüm olarak, kadınların eğitime erişimi için evde veya çevrim içi eğitim programlarının desteklenmesi önerilmiştir. 

11. Siyasi alanda, Afganistan’da merkezi ve otoriter yönetim yerine kapsayıcı ve demokratik bir yönetim modeline geçilmesi, Afganistan Türklerinin siyasi temsiliyetinin artırılması ve kalıcı barışın sağlanması için tartışmaların başlatılması gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca, Afganistan Türklerinin sorunlarını uluslararası kamuoyuna taşımak amacıyla belgesel projeleri, sosyal medya kampanyaları ve saha raporları hazırlanması; uluslararası hukuk mekanizmalarının harekete geçirilmesi ve Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi’ne raporlar sunulması kararlaştırılmıştır. Türkiye’deki Afganistan Türkleri diasporasının entegrasyonu için sivil toplum kuruluşlarının kapasitesinin artırılması ve diaspora ağlarının güçlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. 
12. Dostum Vakfı, düzenli aralıklarla çalıştay, konferans, panel ve sempozyum gibi etkinlikler düzenleyerek ve bu tür etkinliklere katkı vererek destek olacağını beyan etmiştir.  

13. Tarihi Türkistan’ın kültürel ve akademik çalışmalarını desteklemek amacıyla bir “Tarihi Türkistan Kültür ve Çalışma Masası” kurulması önerisi, çalıştayın öne çıkan çıktılarından biri olarak kayıtlara geçmiştir. Bu girişim, bölgenin kültürel mirasının korunması ve akademik çalışmaların sistematik bir şekilde ilerletilmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendirilmiştir.
14. Afganistan dışındaki Türkler arasındaki dayanışmayı desteklemek, haklarını savunmak için çeşitli örgütlenme ve teşkilatlanma oluşturularak Afganistan hükümetine baskı için bir Afganistan Türkleri Diasporası kurulması önerilmektedir.

Afganistan Türkleri Çalıştayı, Afganistan Türklerinin tarihsel mirasının korunması, kültürel kimliklerinin sürdürülmesi ve güncel sorunlarına çözüm aranması çabalarını uluslararası kamuoyuna taşıma noktasında önemli bir girişim olarak değerlendirilmiştir. Çalıştay, Mareşal Abdul Raşid Dostum ’un liderliğinde Afganistan Türklerinin siyasal ve kültürel haklarını savunma mücadelesini bir kez daha vurgulamış ve Taliban yönetiminin baskıcı politikalarına karşı küresel farkındalığı artırma gerekliliğini vurgulamıştır. 
Çalıştayın sonuçları, kapsamlı bir rapor olarak yayımlanarak ulusal ve uluslararası kamuoyuyla paylaşılacaktır. 
Kamuoyuna saygıyla duyurulur.

Raila DOSTUM
Dostum Vakfı Başkanı
Afganistan Türkleri Çalıştayı Düzenleme Kurulu

Barinajans #Google #finalfour2025 #FenerbahceBeko #yenikapı #Göztepe #Mustafa #WE ARE CHAMPIONS #Kenan #Hoca #Tarık #İbrahim Kutluay #Nigel #Emekli #Yalan #AK Parti #24 SenedirAfBekliyoruz #Sokak #Her Mahallesiyle İstanbul #KademeAnkaradaTekYürek #Genel Başkanımız