Kabil – Ağustos 2021'de Afganistan'da yönetimi ele geçiren Taliban, aradan geçen sürede özellikle ülkedeki Türk topluluklara yönelik uygulamalarıyla ciddi tepkilere neden olmaya devam ediyor. Afganistan nüfusunun önemli bir bölümünü oluşturan Özbek ve Türkmen Türklerine karşı yürütülen politikaların, dil ve kimlik inkârına dönüştüğü ifade ediliyor.
Afganistan'da Peştunca ve Farsçanın yanı sıra Özbekçe ve Türkmen Türkçesi, anayasal olarak tanınmış üç resmî dilden biri olmasına rağmen, Taliban yönetimi bu dillerin kamusal alandaki varlığını sistematik biçimde ortadan kaldırmaya çalışmakla suçlanıyor. Ülkede yaklaşık 12 milyondan fazla Türk'ün yaşadığı belirtilirken, uygulamaların kasıtlı bir "asimilasyon politikası" olduğu yönünde görüşler giderek güçleniyor.
Üniversite Tabelaları İndiriliyor
Son dönemde yaşanan gelişmeler, bu iddiaları somut biçimde ortaya koyuyor. Daha önce Cüzcan Üniversitesi'nde Özbek Türkçesiyle yazılmış tabelaların indirilmesinin ardından, bu kez Semengan Üniversitesi'nde de Özbekçe tabelaların kaldırıldığı bildirildi. Yerlerine yalnızca Peştunca veya Farsça yazılı tabelaların asılması, Türk topluluklar arasında büyük rahatsızlık yarattı.
Yerel kaynaklara göre, bu uygulamalar yalnızca tabelalarla sınırlı değil. Özbekçe ve Türkmen Türkçesiyle yazılmış kitaplar okullara gönderilmiyor, bu dillerde eğitim veren bölümler kapatılıyor ya da işlevsiz hâle getiriliyor.
Türkçe Bölümler Kapatılıyor, Mezunlar Dışlanıyor
Taliban yönetiminin aldığı kararlar doğrultusunda, üniversitelerdeki Özbek ve Türkmen Türkçesi bölümleri kapatılmakta, bu bölümlerden mezun olan öğrencilerin kamu kurumlarında istihdam edilmediği belirtilmektedir. Bu durum, Türk gençlerinin eğitim ve çalışma haklarını doğrudan etkileyen ciddi bir ayrımcılık olarak değerlendiriliyor.
Ayrıca yerleşim yerlerinin isimlerinin değiştirildiği, tarihî Türkçe adların kaldırılarak yerlerine Peştunca veya Farsça isimlerin verildiği bildirilmektedir. Uzmanlara göre bu uygulamalar, yalnızca dil değil, tarihî ve kültürel hafızayı da hedef almaktadır.
Halk Tepkili, Müdahaleler Sert
Özbek ve Türkmen nüfusun yoğun yaşadığı bölgelerde halkın bu uygulamalara karşı itiraz ettiği, ancak protesto ve tepkilerin Taliban güçleri tarafından bastırıldığı ifade ediliyor. Bölgede ifade özgürlüğünün olmaması nedeniyle yaşanan ihlallerin büyük kısmının uluslararası kamuoyuna yansımadığı belirtiliyor.
Türkiye ve Türk Dünyasına Çağrı
Afganistan Türkleri, başta Türkiye olmak üzere Türk Devletleri Teşkilatı ve Türk dünyasına çağrıda bulunuyor. Tarih boyunca Türk devletlerine başkentlik yapmış olan Gazne, Herat ve Belh gibi şehirlerin bugün Türk kimliğinden arındırılmaya çalışıldığına dikkat çekilerek, Afganistan'daki 12 milyon Türk'ün yalnız bırakılmaması gerektiği vurgulanıyor.
Uzmanlar, yaşananların sadece Afganistan'ın iç meselesi değil, Türk dünyasının ortak kültürel ve tarihî sorumluluğu olduğunu belirtiyor. Uluslararası kuruluşların ve ilgili devletlerin, Afganistan'daki Türklerin dil, eğitim ve kimlik haklarının korunması için daha etkin adımlar atması gerektiği ifade ediliyor.
Yazar: Timur Bey Turan
#karyağışı #DevletBahçeli #JackieChan #ŞeymaSubaşı #Mutlu #ÇatlıFragmanSon1 #Sağlıklı #Emekli2026YaAçGiriyor #CumhurbaşkanıErdoğan #YeniYıldaYarımSigortaOlmasın