Bulgaristan, Bulgar levası kullanımına son vererek avro bölgesine giren 21. ülke oldu. Bu adımı destekleyenler, Sofya'nın AB'deki sesinin artık daha güçlü olacağını umuyor.
Yeni yıl arifesinde Bulgaristan, merkez bankası binasına yepyeni Bulgar euro madeni paralarının yansıtılmasıyla euroyu karşıladı. Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde, Sofya'nın euro bölgesine katılımı üzerine, "Bulgaristan'ı euro ailesine sıcak bir şekilde karşılıyorum" dedi. Euroyu "ortak değerlerin ve kolektif gücün güçlü bir sembolü" olarak nitelendirdi.
Sofya'da yaşayan 43 yaşındaki Dimitar, gece yarısından kısa bir süre sonra bir ATM'den 100 euro çektikten sonra "Harika! İşe yaradı!" diye haykırdı.
Bulgaristan 2007 yılında AB'ye katıldı. O zamandan beri 6,4 milyon nüfuslu ülkedeki ardışık hükümetler, AB'nin en yoksul üyesi olan ülkenin ekonomisini canlandıracağı, Batı ile bağları güçlendireceği ve Rusya'nın kötü niyetli etkisinden koruyacağı umuduyla euroya katılımı savundu.
Ancak Bulgarlar, avronun benimsenmesi konusunda uzun zamandır bölünmüş durumda; birçoğu yeni para biriminin fiyatların yükselmesine ve dolayısıyla ülkedeki siyasi istikrarsızlığın artmasına yol açacağından endişe ediyor.
Aralık ortasında, yolsuzluk karşıtı protestolar Muhafazakar Parti liderliğindeki hükümetin istifasına yol açtı ve ülke beş yıl içinde sekizinci seçiminin eşiğine geldi.
Şehrin en büyük pazarlarından birinde, bakkaliye ürünlerinden yılbaşı gecesi için çok ihtiyaç duyulan çakmak ve mumlara kadar her şeyin fiyatı, 18. yüzyıldan beri kullanılan ve başlangıçta Fransız frangına eşit değere sahip olan leva ve euro cinsinden gösteriliyor. Emekli Vlad, "Tüm Avrupa euroyu benimsedi, biz de benimseyebiliriz" diyor.
"Bu bir aidiyet işareti."
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Bulgaristan'ın avro bölgesine katılımının ülke vatandaşları için "önemli bir dönüm noktası" olduğunu söyledi. "Yurtdışında seyahat etmeyi ve yaşamayı kolaylaştıracak, piyasaların şeffaflığını ve rekabet gücünü artıracak ve ticareti kolaylaştıracak" diye belirtti. Bu arada, Bulgaristan Merkez Bankası Başkanı Dimitar Radev, avronun sadece bir para birimi değil, aynı zamanda "aidiyet işareti" olduğuna inanıyor.
Ancak, son Eurobarometer anketine göre Bulgaristanlıların %49'u euroya geçişe karşı.
İstifa eden Başbakan Rosen Zhelyazkov, halkı rahatlatmaya çalışarak "vatandaşlar ve işletmeler arasında hoşgörü ve anlayış" çağrısında bulundu. Ülkedeki fiyat artışlarının euro ile ilgili olmadığını da sözlerine ekledi. Ulusal İstatistik Enstitüsü'ne göre, Kasım ayında gıda fiyatları yıllık bazda %5 arttı; bu oran euro bölgesinin ortalamasının iki katından fazla.
33 yaşındaki pastane sahibi Turgut İsmail, "Maalesef fiyatlar artık önceki leva fiyatlarına uymuyor," diyerek fiyat artışının zaten başladığını sözlerine ekledi.
'Kötü Zamanlama'
2025'teki euro karşıtı protesto kampanyası, ağırlıklı olarak aşırı sağcı ve milliyetçi partiler tarafından yürütüldü ve nüfusun büyük bir kesiminde tek para birimine karşı genel olumsuz tutumdan yararlanarak fiyat artışları korkusunu da körükledi. Birçok girişimci, sipariş ettikleri euro başlangıç paketlerini teslim almakta zorluk çektiklerinden şikayet etti.
"Şu an doğru zaman değil," diyor 64 yaşındaki ekonomist Stefan. "Dün İtalya, İspanya ve Almanya'nın rakamlarını gördüm: borçları çok büyük. Ve sonunda bu borcu biz omuzlarımızda taşıyacağız."
Diğer uzmanlar ise yeni para birimine zaman tanınması gerektiğini savunuyor. Piyasa Ekonomisi Enstitüsü'nde kıdemli araştırmacı olan Petar Ganev, Euronews'e verdiği demeçte, "Daha büyük etki uzun vadeli olacak; öncelikle para birimine olan güvenin artması, satın alma gücünün artması ve yabancı yatırımcıların, yani Bulgaristan tahvillerini satın alıp ülkeye ve çeşitli sektörlere yatırım yapan kişilerin ilgisinin artması söz konusu olacak" dedi.
Euro'nun Bulgaristan'ın kredi notunu da etkileyebilir. Bir yıl önce, kredi derecelendirme kuruluşu Fitch, Bulgaristan'ın avro bölgesine katılımının onaylanması ışığında uzun vadeli kredi notunu yükseltmişti.
Yeni basılan Bulgar euro paraları nasıl görünüyor?
Sofia'nın seçtiği motifler zaten leva üzerinde de mevcuttu. Bunlar arasında, Bulgar devletinin erken dönemine ait 8. yüzyıldan kalma bir kaya kabartması olan "Madara Atlısı" da bulunuyor. Bu kabartma, bir, iki, beş, 10, 20 ve 50 sentlik madeni paraları süslüyor. Kabartma, 1979'dan beri UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alıyor.
30 Aralık 2025'te Sofya'da bir masa üzerinde Bulgaristan ve AB bayraklarının önünde Bulgar sembollerinin yer aldığı yeni euro madeni paraları.
Bir avroluk madeni parada, 9.-10. yüzyıllarda yaşamış ve ülkenin en büyük manastırı olan Rila Manastırı'nın kurucusu olarak kabul edilen Bulgaristan'ın koruyucu azizi İvan veya Rila'lı Yuhanna tasvir edilmiştir. Bulgaristan'daki ilk münzevi olduğuna ve dağlarda, asırlık bir ağacın kovuğunda yaşadığına inanılmaktadır.
2 avroluk madeni parada, Athos Dağı'ndaki bir Ortodoks manastırından 18. yüzyıl keşişi Hilandarlı Paisius'un resmi yer almaktadır. Kendisi, Bulgaristan'ın ulusal uyanışı üzerine önemli bir eserin yazarıdır.
Madeni paranın kenarına "Tanrı Bulgaristan'ı Korusun" yazısı işlenmiştir.
Bulgaristan'ın AB'ye katılmasıyla birlikte, avro kullanan Avrupalıların sayısı 350 milyonu aşacaktır.
Kurban VAHİDOV, Türk Dünyası Dayanışma ve Yardımlaşma Teşkilatı Azerbaycan Ülke Başqanlığı, Basın ve Enformasyon Dairesi Başkan Yardımcısı. Araştırmacı-Yazar